گزیده

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

 

    | فهرست يادنامه دكتر شريعتي صفحه اول |  بايگاني سال 1393 |    

 چشم انداز ایران - دكتر شريعتي - خرداد 1392

«کاریز»: شریعتی در دنیای دیجیتال

نگاهی به نرم‌افزار چندرسانه‌ای آثار شریعتی

 29 تیرماه 1390، طی مراسمی در محل کتابخانه حسینیه ارشاد از لوح چندرسانه‌ای «کاریز»، مجموعه کامل تألیفات دکتر علی شریعتی، رونمایی شد. این اثر که تولید آن دو سال به طول انجامید، علاوه بر کلیه آثار مکتوب شامل چند قطعه فیلم، اسناد، تصاویر، سال‌شمار زندگی و برخی سخنرانی‌های دکتر شریعتی نیز می‌شود. لوح مذکور هیچ شباهتی به محصولات دیجیتالی متفرقه‌ای که پیش‌تر در این حوزه عرضه شده، ندارد و این اولین بار است که امکان جستجوی الکترونیک بر روی کلیه آثار شریعتی فراهم شده است. کاریز به همت بنیاد فرهنگی دکتر علی شریعتی و زیر نظر خانواده ایشان انتشار یافته است.

مهمترین ویژگی این نرم‌افزار قرار گرفتن کلیه آثار شریعتی در آن است که هم امکان مطالعه آن و هم امکان جستجو در آن را فراهم کرده است. این نرم‌افزار به صورت یک تک‌فایل قابل اجراء، منتشر شده است و نیازی به نصب ندارد. بنیاد فرهنگی دکتر علی شریعتی قصد دارد در آینده کلیه سخنرانی‌ها و صداهای موجود از شریعتی و همچنین تصویر همه دست‌نوشته‌ها و کلیه تصاویر بر جای مانده از او را در یک لوح فشرده منتشر کند. لیکن ضرورت انتشار متن‌ها و ایجاد امکان جستجو در آنها  آن‌قدر زیاد بود که تصمیم گرفته شد در گام اول تنها به انتشار متن آثار بسنده شود.

با این همه نحوه دسته‌بندی آثار در این لوح نیز امکان جدیدی به دست خواننده و پژوهشگر آثار شریعتی داده است. کل آثار علاوه بر آنکه امکان دسته‌بندی به صورت مجموعه آثار 36جلدی موجود را دارد به صورت موضوعی نیز در چهار دسته کویریات، اسلامیات، اجتماعیات و نامه‌ها قابلیت دسته‌بندی یافته است. همچنین می‌توان کتبی یا شفاهی بودن آثار را نیز در نظر گرفت. از طرفی شریعتی خود دوران زندگی‌اش را به پنج دوره تقسیم کرده است که کل آثار ذیل این پنج دوره نیز امکان دسته‌بندی یافته‌اند. پنج دوره مزبور با عناوین جوانی، اروپا، مشهد، حسینیه ارشاد و تا شهادت در دسترس قرار دارد. این نرم‌افزار برای اجرا بر روی تمامی نسخه‌های سیستم‌عامل ویندوز طراحی شده است و نیازی به هیچگونه نرم‌افزار مکمل یا پیش‌نیاز ندارد.

احسان شریعتی در گفتگویی که به مناسبت انتشار این محصول صورت گرفته درباره سابقه تولید این نرم‌افزار می‌گوید: «مدت‌ها بود که دوستداران (و ناقدان) افکار دکتر شریعتی در آرزوی نرم‌افزاری بودند که تمامی آثار او را به صورت یک‌جا و سریع در دسترس‌شان قرار دهد. تا بتوانند نه تنها به یک منبع پژوهشی معتبر تکیه کنند بلکه مهمتر، به کمک این بانک اطلاعاتی بتوانند منحنی تاریخی تحول آرای او را در دوره‌های پنج‌گانه زندگی و تلاش‌های او ترسیم کنند؛ و از سنخ شفاهی یا کتبی بودن اثر، از ژانر کویریاتی، اجتماعیاتی یا اسلامیاتی بودن آن، و از تاریخ خلق اثر مطلع شوند. هم‌زمان با سی‌ویکمین سالگرد شهادت دکتر، «بنیاد فرهنگی دکتر علی شریعتی»، به مدیریتِ دکتر پوران شریعت رضوی، این پروژه را آغاز کرد. کار سنگینی که لازمه‌اش تایپ دوباره کلیه آثار شریعتی بالغ بر 36 جلد مجموعه آثار، حدوداً معادل 16 هزار صفحه بود. نمونه‌خوانی دوباره، ویراستاری، شناسنامه‌دار کردن کلیه آثار گفتاری و نوشتاری شریعتی، تقسیم‌بندی این آثار بر اساس همان تقسیم‌بندی شریعتی: «کویریات، اسلامیات، اجتماعیات»، مقدمات نرم‌افزاری کردن این آثار بود. مقدماتی که حدوداً دو سال به طول انجامید. در مرحله بعدی تولید نرم‌افزار بود با امکان جستجو در کلیه این 16 هزار صفحه. این مرحله بیشتر از آنچه در آغاز تصور می‌شد به طول انجامید و عملاً در دو مرحله انجام گرفت. سال 1389 مرحله اول کار به اتمام رسید. اما لزوم طراحی جدید با دینامیزمی بیشتر و تجدیدنظر در گرافیک نرم‌افزار، انتشار نهایی را چند ماهی به تأخیر انداخت».

احسان شریعتی درباره تمایز نرم‌افزار کاریز با نمونه‌های موجود در بازار می‌گوید: «تفاوت آن با نمونه‌های موجود در بازار این است که هیچ نرم‌افزاری از آثار شریعتی، به ویژه با قابلیت جستجو در کل آثار، در بازار وجود نداشت. دیگر اینکه تولیدات موجود در بازار هیچ کدام آثار کامل نیستند و غالباً آنچه که هست به صورت پی‌دی‌اف است و در بهترین حالت گزیده‌هایی از آثارند. اصالت این کار در این است که کلیه آثار دکتر شریعتی تحت نظارت خانواده و بنیاد فرهنگی شریعتی تنظیم شده است و غنای آن این که علاوه بر مجموعه آثار کتبی، به تدریج در برگیرنده‌ی کلیه آثار صوتی، تصاویر، دست‌نوشته‌ها و اسناد و...، مربوط به شریعتی خواهد شد، به نحوی که در آغاز با تهیه یک CD کل آثار شریعتی را در دست خواهند داشت. و در نهایت، به‌صورت روی خط اینترنتی قابل دانلود و دست‌یابی خواهد شد».

در پایان این گفتگو، احسان شریعتی دورنمای فعالیت‌های بعدی بنیاد در این زمینه را این‌گونه توضیح می‌دهد: «کلیه سخنرانی‌های شریعتی در حال حاضر در دست بازسازی [فنی] هستند و امیدواریم در آینده بتوانیم سی‌دی صوتی آثار او را نیز منتشر کنیم. بنیاد در سال گذشته اقدام نموده به انتشار دوباره ویراسته «گزیده آثار» برای دست‌یابی همگان به هر عنوان؛ گام بعدی «منتخب آثار» خواهد بود؛ و در نهایت، انتشار «مجموعه کامل آثار» به صورت کاغذی و با ویراستاری دقیق و آوردن پاورقی‌های توضیحی و ...، در دستور کار است. همزمان با انجام و اتمام این برنامه، کار ترجمه آثار به زبان‌های اصلی دنیا پیگیری می‌شوند».

قابل توجه اینکه این مجموعه نرم‌افزاری در کتابفروشی‌های شهر کتاب، و همه‌ فروشگاه‌های انتشاراتی که آثار شریعتی را پخش می‌کنند، در دسترس علاقمندان است. برای تهیه «کاریز»، همچنین می‌توان با شماره 22232729 تماس گرفت.  

 

 

    | فهرست يادنامه دكتر شريعتي صفحه اول |  بايگاني سال 1393 |