فهرست چشم انداز 119 صفحه اول |  بايگاني سال 1398 |    

 چشم انداز ایران - شماره 119 دي و بهمن 1398

 

رویکرد اجتماعی به تاریخ غرب

معرفی كتاب «شهروندان و اربابان»

 

مهدی ملیحی

عنوان کتاب: شهروندان و اربابان، تاریخ اجتماعی اندیشه سیاسی غرب از دوران باستان تا قرون وسطای متأخر

نویسنده: الن میكسنیز وود

ترجمه: یوسف صفاری

319 صفحه، 1000 نسخه، نشر لاهیتا

 

اغلب كتابهایی كه در حوزه اندیشه سیاسی غرب به فارسی ترجمه یا نوشته شدهاند، عنایتی به تاریخ اجتماعی اندیشه سیاسی نداشتهاند. بهتازگی نشر لاهیتا كتابی منتشر كرده با عنوان «شهروندان و اربابان، تاریخ اجتماعی اندیشه سیاسی غرب از دوران باستان تا قرونوسطای متأخر». این كتاب بدون شك یكی از ارزشمندترین و مهمترین آثار پژوهشی در زمینه تاریخ اجتماعی اندیشه سیاسی است.

نویسنده كتاب الن میكسنیز وود از تاریخنگاران ماركسیست مشهور امریكایی است كه قبلاً از او كتابهای: امپراتوری سرمایه (نشر نیكا)، خاستگاه سرمایهداری (نشر ثالث) و دموكراسی در برابر سرمایهداری، تجدید حیات ماتریالیسم تاریخی (نشر بازتابنگار) منتشر شده بود.

میك سنیزوود متولد سال 1942 در نیویورك از خانوادهای لیتوانیایی است كه پس از ظهور فاشیسم هیتلیری به امریكا پناهنده سیاسی شده بودند.

او از سال 1984 تا 1933 عضو هیئت تحریریه مجله انگلیسی نیولفت ریویو1 بود.

در سال 1988 كتاب او با نام عقبنشینی از طبقه جایزه یادبود ایزاك دویچر را از آنِ خود كرد.

از سال 1977 تا 2000 همراه با هری گلداف و پل سوئیزی از اعضای هیئت تحریریه مجله سوسیالیستی مستقل مانتلی ریویو2 بود. در سال 1996 در مقام دانشپژوهی برجسته به عضویت انجمن سلطنتی كانادا پذیرفته شد.

میك سنیزوود در سال 2016 پس از عمری فعالیت پربار علمی چشم از جهان فروبست.

بسیاری از مقالات و كتابهای او با همكاری همسرش نیل وود به رشته تحریر درآمدهاند، ازجمله همین كتاب شهروندان و اربابان كه نویسنده، ایده اصلی كتاب را از او میداند.

میكسنیز وود در سالهای پایانی عمرش بهطورجدی و از زاویهای نو به بررسی تحول اندیشه سیاسی عهد باستان تا دوران مدرن مبادرت كرد كه ثمرهاش درنهایت همین كتاب و جلد دوم آن مالكیت و آزادی، تاریخ اجتماعی تفكر سیاسی غرب از رنسانس تا روشنگری محصول سال 2008 بود.

البته این اثر قرار بود جلد سومی هم داشته باشد و به بررسی تاریخ اجتماعی اندیشه سیاسی از روشنگری تا قرن حاضر اختصاص یابد كه متأسفانه بیماری و مرگ مجال تكمیل آن را از میك سنیزوود گرفت.

تلاش نویسنده در این كتاب دوجلدی بررسی اندیشه متفكران مهم هر دوره در بستر اجتماعی و بهطور خاص طبقاتیشان است.

در فصل اول: تاریخ اجتماعی نظریه سیاسی، نویسنده بنیانهای روششناسی كتاب را بهطور كامل بررسی میكند. در همان چند صفحه اول این فصل شخص میشود كه هدف از نوشتن كتاب نقدی جدی بر روش تاریخنگاری مكتب كمبریج بهخصوص نماینده شاخص آن «كوئنتین اسكینر» و همچنین متنگرایی محافظهكارانه «لئواشتراوس» و شاگردانش است.

نویسنده ابتدای این فصل فضای كلی حاكم بر علوم سیاسی دانشگاههای امریكا را در میانه قرن بیستم شرح میدهد: «متخصصان دانشگاهی در دهههای 1960 و 1970 یعنی دوره احیای مطالعه نظریه سیاسی ـ بحثها بیپایانی درباره ماهیت و سرنوشت رشته خود داشتند، اما بهطور كلی از نظریهپردازان سیاسی بهویژه در دانشگاههای امریكا انتظار میرفت كه تقسیم مطالعات سیاسی به «تجربی» و «هنجاری» را بپذیرند. در یكسو علم سیاست واقعی قرار میگرفت كه مدعی برخورد علمی با واقعیات زندگی سیاسی، چنانكه هستند بود و در سوی دیگر «نظریه» كه در برج عاج فلسفه سیاسی نشسته و درباره آنچه باید باشد و نه درباره آنچه هست، میاندیشید.

در صفحه 27 فصل اول میخوانیم:

«تلقی تاریخ اجتماعی نظریه سیاسی از زمینههای تاریخی ریشه در پیشگزارههای بنیادین معینی دارد كه به سنت «ماتریالیسم تاریخی» تعلق دارند: انسانها وارد مناسباتی با یكدیگر و با طبیعت میشوند تا بقا و بازتولید اجتماعیشان را تضمین كنند. برای شناخت رویههای اجتماعی و آفریدههای فرهنگی هر زمان و مكانی نیازمند آگاهی درباره این شرایط بقا و بازتولید اجتماعی درباره شیوههای معین دسترسی مردم، شرایط مادی زندگی، درباره اینكه چگونه برخی مردمان نیروی كار دیگران را به چنگ میآورند، درباره مناسبات بین کسانی که تولید میكنند و آنان که تولیدات دیگران را تصاحب میكنند. درباره صورتهای مالكیت كه برآمده از این مناسبات هستند و درباره اینكه چگونه این مناسبات در شكل سلطه سیاسی و نیز مبارزه و مقاومت بروز مییابند، هستیم.»

انتشار كتاب شهروندان و اربابان اتفاق بسیاری مهمی در حوزه پژوهشی علوم سیاسی و اجتماعی است. این كتاب با ترجمه خوب و روان یوسف صفاری در 319 صفحه و تعداد 1000 نسخه در نشر لاهیتا منتشر شده است.▪

پینوشت:

1 .New left review

2 .Monthly review

 

 

     فهرست چشم انداز 119 صفحه اول |  بايگاني سال 1398 |