فهرست چشم انداز 117 صفحه اول |  بايگاني سال 1398 |    

 چشم انداز ایران - شماره 117 شهريور و مهر 1398

 

پیامدهای مصرف و امر اجتماعی در ایران

نظریهپردازان، مصرف را در جهان توسعهیافته نشانه چیزهای مختلفی میگیرند؛ از زیمل که مصرف را با بحرانی شدن هویت در کلانشهرها میبیند تا بودریار که آن را محمل تمایز میداند. در ایران اگرچه مصرف زمینههای دیگری دارد و بیشتر به نوع اقتصاد رانتیر برمیگردد، اما پیامدهای آن بسیار درخور تأمل است. امروز با کالایی شدن آموزش و بهداشت، مصرف در ایران شکل خاصی گرفته است. اعداد و ارقامی که در دهکهای برخوردار برای آموزش، بهداشت، مسکن و دیگر نیازها هزینه میشود، فاصله بسیاری با واقعیتهای اقتصادی جمعیت فراوان دهکهای نابرخوردار دارد. این فاصله، روزبهروز تمایز و خودنمایی را بیشتر میکند و فضای «دیگریسازی» نابرخورداران جدیتر میشود. رسانه نیز امروز (اعم از رسانه ملی یا مجازی) در خدمت همین امر قرار گرفته است. از سویی جمعیت برخورداران نیز اندک نیستند. سرمایههای فراوانی به شکلهای مختلف از کشور خارج شدهاند یا در برجهای لاکچری مصرف میشوند و با خودروهایی که میلیاردها تومان هزینه آنهاست، جلو چشم ما در شهر رژه میروند و در فضای مجازی، خود را به رخ میکشند.

در کنار چنین پدیدهای، در ایران با پدیده بدمصرفی نیز مواجهیم؛ سال 1396 بنا بر آمار فائو، در ایران 60 درصد از درآمد نفت راهی سطلهای زباله شد. حجم این ضایعات که مربوط به مواد غذایی بود، 35 میلیون تن و ارزش آن 15 میلیارد دلار برآورد شد. همچنین آمارها نشان از این دارد که در ایران مصرف انرژی و آب، فاصله زیادی با آنچه باید باشد دارد. این اخبار شاید در یک کشور صنعتی قابل توجیه بود، اما همان آمارها نشان از حال وخیم اقتصاد ایران دارد.

وضعیت فعلی مصرف از یکسو و تأثیری که نوکیسگی مصرفگرا بر «امر اجتماعی» در ایران دارد از سوی دیگر، دغدغهای است که ما را بر بررسی موضوع مصرف واداشت.

پیامدهای چنین مسئلهای در ایران چیست؟ این پدیده چه سرانجام اجتماعیای برای ایران رقم خواهد زد؟ اینها پرسشهایی بود که پرونده این شماره را رقم زد.

 

     فهرست چشم انداز 117 صفحه اول |  بايگاني سال 1398 |