فهرست چشم انداز 110 صفحه اول |  بايگاني سال 1397 |    

 چشم انداز ایران - شماره 110 تير و مرداد 1397

 

چرا کودتای 28 مرداد 1332؟

گروه تاریخ: در آستانه شصت‌وپنجمین سالگرد کودتای 28 مرداد، چند دلیل وقوع کودتا را برمی‌شماریم که به مشروعیت رژیم پهلوی پایان داد.

1. مصدق روح انقلاب مشروطه و قانون اساسی آن را احیا کرد؛ بنابراین کودتا، علیه این پدیده انقلابی بود.

2. کودتا علیه قانون نُه ماده‌ای ملی شدن صنعت نفت در سراسر کشور بود که با تصویب ملی بی‌سابقه مردم در شهر و روستا و حوزه‌های علمیه مواجه شده بود. ناگفته نماند چهار نفر از مراجع آن زمان، آیات عظام تقی خوانساری، فیض، صدر و کوه‌کمره‌ای به اجرای این قانون و خلع ید از انگلیس فتوا صادر کردند که در تاریخ مبارزات روحانیت کم‌نظیر بود.

3. کودتا را عوامل انگلیس، امریکا و ارتجاع داخل علیه استقلال واقعی ایران و موازنه منفی مصدق در برابر روس و انگلیس و امریکا انجام داد.

4. کودتا علیه مدل مکتبی مصدق؛ یعنی رهبری نهضت ملی ایران و مدیریت دولت انقلابی بود. این مدل به تجربه موفقی تبدیل شده بود که کودتاگران نمی‌خواستند این تجربه الهام‌بخش ایرانیان و ملل دیگر باشد.

5. کودتا علیه طرح ابتکاری اقتصاد بدون نفت بود که برای اولین و آخرین بار به دستیابی فزونی صادرات بر واردات نائل شد.

6. کودتا به قرائت پرکینز در کتاب قاتل اقتصادی، جنگی بود در قالب کودتا؛ چراکه استالین به‌دلیل داشتن بمب اتم در صورت جنگ از آن استفاده می‌کرد.

7. کودتا علیه اصلاحات بی‌سابقه مصدق در طول 28 ماه نخست‌وزیری‌اش بود که تک‌تک آن با واکنش‌های استعمار و ارتجاع مواجه شد. سه نمونه آن قانون 20 درصد به‌نفع کشاورزان و قانون بیمه‌های اجتماعی به‌نفع کارگران و پروژه‌های مسکن نارمک و نازی‌آباد بود.

8. کودتا علیه قیام ملی 30 تیر 1331 و به‌دست گرفتن فرماندهی ارتش توسط نخست‌وزیر ملی و منتخب و درواقع کودتا علیه ملی کردن ارتش در کنار ملی کردن نفت و احیای قانون اساسی مشروطیت بود.

9. کودتا علیه آرای مردم در رفراندوم‌های اواخر مرداد 1332 در تهران و شهرستان‌ها بود.

10. کودتا علیه انتقال پرونده‌های سیاسی از دادگستری به دادرسی ارتش در زمان مصدق بود که پیش‌تر رضاشاه و بعدها محمدرضا شاه انجام داد.

 

 

     فهرست چشم انداز 110 صفحه اول |  بايگاني سال 1397 |